Với đầu kéo kéo sơ mi rơ moóc chở nặng, hệ thống phanh hơi là tuyến an toàn quan trọng nhất. Những chuyến hàng từ TP.HCM đi miền Trung, miền Bắc hoặc qua các cung đèo dài đòi hỏi phanh phải làm việc ổn định trong thời gian dài. Dành vài chục phút để kiểm tra hệ thống phanh hơi trước khi xuất bến giúp phát hiện sớm hư hỏng và tránh những tình huống nguy hiểm trên đường.
Nguyên lý cơ bản của hệ thống phanh hơi
Máy nén khí do động cơ dẫn động tạo khí nén, đi qua bộ lọc sấy khí rồi nạp vào các bình hơi. Khi tài xế đạp phanh, tổng phanh điều khiển các van chia khí nén tới bầu phanh ở từng bánh. Ty đẩy bầu phanh đẩy cóc chỉnh phanh, làm xoay trục cam và ép má phanh vào tang trống. Sơ mi rơ moóc nhận khí nén cấp và tín hiệu điều khiển từ đầu kéo qua các đầu nối hơi.
Chỉ cần một mắt xích yếu, như ống rò, van kẹt hay cóc mòn, hiệu quả phanh của cả đoàn xe đã bị ảnh hưởng.
Danh sách kiểm tra hệ thống phanh hơi trước chuyến dài
1. Máy nén khí và lọc sấy khí
- Nổ máy, theo dõi thời gian nạp hơi từ lúc áp suất thấp đến khi đạt áp suất làm việc. Nạp chậm hơn bình thường có thể do máy nén yếu hoặc rò rỉ.
- Kiểm tra van điều áp có xả đúng khi đủ áp suất, nghe tiếng xả ở bộ sấy khí.
- Quan sát dây curoa hoặc bánh răng dẫn động máy nén (tùy thiết kế), kiểm tra có rò dầu ở đầu máy nén không.
- Nếu xả bình thấy nhiều nước hoặc lẫn dầu, lõi lọc sấy khí có thể đã đến hạn thay.
2. Bình hơi và áp suất hệ thống
- Xả nước tất cả bình hơi trên đầu kéo và rơ moóc.
- Kiểm tra đồng hồ áp suất đạt mức làm việc theo quy định của nhà sản xuất; đèn hoặc còi cảnh báo áp suất thấp phải tắt khi đủ hơi.
- Tắt máy, theo dõi đồng hồ vài phút: áp suất không được sụt nhanh. Sau đó đạp giữ phanh và theo dõi tiếp, mức sụt phải nằm trong giới hạn nhà sản xuất.
- Xả bớt hơi để kiểm tra cảnh báo áp suất thấp có hoạt động đúng không.
3. Các loại van
- Lắng nghe tiếng xì ở tổng phanh, van rơ le, van phanh tay, van rơ moóc khi đạp và khi nhả phanh.
- Nhả phanh phải nhanh, dứt khoát; phanh nhả chậm có thể do van rơ le hoặc van xả nhanh bị kẹt.
- Kiểm tra van bảo vệ và van khẩn cấp của rơ moóc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
4. Bầu phanh
- Quan sát vỏ bầu phanh không bị móp, nứt; kẹp đai chắc chắn.
- Nghe tiếng xì ở bầu phanh khi đạp phanh, dấu hiệu màng phanh bị rách.
- Với bầu phanh tích năng (bầu lốc kê), kiểm tra phanh đỗ giữ xe tốt và nhả hoàn toàn khi nạp hơi. Không tự ý tháo bầu tích năng vì lò xo bên trong chịu lực rất lớn.
5. Cóc chỉnh phanh và hành trình ty đẩy
- Kiểm tra hành trình ty đẩy của từng bầu phanh khi đạp phanh với áp suất đủ, so với giới hạn khuyến cáo.
- Kéo thử cóc bằng tay khi đã nhả phanh để phát hiện độ rơ lớn.
- Kiểm tra then hoa, chốt, chạc nối, bơm mỡ đầy đủ qua vú mỡ.
- Hành trình hai bên trên cùng trục cần tương đương nhau để tránh phanh lệch.
Nếu cóc tự động liên tục phải chỉnh tay, nên thay mới. Tham khảo các mẫu thay thế tại nhóm cóc chỉnh phanh.
6. Má phanh và tang trống
- Kiểm tra độ dày má phanh qua lỗ quan sát hoặc khi tháo bánh; thay khi gần mức mòn giới hạn.
- Má phanh dính dầu mỡ phải thay và xử lý nguồn rò (thường là phớt moay ơ).
- Tang trống không nứt, không mòn quá giới hạn ghi trên tang.
7. Đường ống và đầu nối hơi
- Kiểm tra ống hơi không nứt, phồng, cọ xát vào khung xe hoặc nằm gần ống xả.
- Đầu nối hơi giữa đầu kéo và rơ moóc phải sạch, gioăng còn tốt, khớp chắc và không xì.
- Ống xoắn nối rơ moóc không bị kéo căng hay vướng khi xe vào cua.
Bảng tóm tắt nhanh
| Bộ phận | Kiểm tra chính | Dấu hiệu cần xử lý |
|---|---|---|
| Máy nén, lọc sấy | Thời gian nạp hơi, van điều áp | Nạp chậm, bình nhiều nước hoặc lẫn dầu |
| Bình hơi | Xả nước, sụt áp khi tắt máy | Áp suất sụt nhanh, cảnh báo không hoạt động |
| Van | Tiếng xì, tốc độ nhả phanh | Xì liên tục, nhả phanh chậm |
| Bầu phanh, cóc | Hành trình ty đẩy, độ rơ | Hành trình dài, hai bên lệch nhau |
| Má phanh, tang trống | Độ dày, vết nứt | Má mòn sát giới hạn, dính dầu, tang nứt |
| Đường ống | Nứt, cọ xát, đầu nối | Ống phồng, xì ở đầu nối |
Bảng trên là danh sách kiểm tra chung. Giới hạn cụ thể về áp suất, hành trình ty đẩy, độ mòn má phanh cần tuân theo tài liệu của nhà sản xuất xe và rơ moóc.
HKN Trucks & Trailer cung cấp phụ tùng hệ thống phanh cho đầu kéo và sơ mi rơ moóc, đồng thời nhận gia công cóc chỉnh phanh theo mẫu cho khách hàng tại Tây Ninh, Long An, Bình Dương, Bình Phước, TP.HCM và miền Tây.
Bài viết liên quan
Lịch bảo dưỡng đầu kéo và xe tải nặng: bảng tham khảo theo số km
Bảo dưỡng đúng hạn giúp đầu kéo và xe tải nặng chạy bền, ít nằm xưởng. Bảng lịch bảo dưỡng tham khảo theo km cho dầu, lọc, hộp số, cầu, phanh hơi và lốp.